နာမည္ေက်ာ္ တရုတ္-ျမန္မာ စစ္ပြဲမ်ားအေၾကာင္း

 ကုန္းေဘာင္ေခတ္ဆင္ၿဖဴရွင္လက္ထက္တြင္ မန္ခ်ဴးတရုတ္တုိ႔သည္ ၿမန္မာႏုိင္ငံကုိ က်ဴးေက်ာ္စစ္ ၄ ႀကိမ္ ၿပဳခဲ့ႀကပါတယ္။ ၿပသနာရဲ႕ အစကေတာ့ ၁၇၆၄ မွာ တရုတ္ကုန္သည္ေလာ္လီ ဆုိသူဟာ တပိန္ၿမစ္ကုိ ၿဖတ္၍ တံတားေဆာက္ရန္ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕၀န္ထံ ခြင့္ေတာင္းပါတယ္။ ၿမဳိ႕၀န္က ဘုရင့္အမိန္႔ေတာ္အရသာ တံတားကုိေဆာက္လုပ္ႏုိင္မည္ၿဖစ္ေႀကာင္းေၿပာရာ ေလာလီက မေခ်မငံၿပန္လည္ဆက္ဆံခဲ့သည့္အၿပင္ သံသယၿဖစ္ဖြယ္အေၿခအေန တခ်ဳိ႕ကိုပါ ေတြ႔ရွိခဲ့ရသၿဖင့္ ဖမ္းဆီးၿပီး ေနၿပည္ေတာ္ကုိ ပုိ႔လုိက္ပါတယ္။ ေနၿပည္ေတာ္က စစ္ေဆးေမးၿမန္းၿပီး ဗန္းေမာ္ကုိ ၿပန္ပုိ႔ခဲ့ေပမယ့္ မိမိ၏ကုန္မ်ား ေပ်ာက္ဆုံးေႀကာင္း ၿမန္မာစစ္ကဲတုိ႔ကုိသာ မက ယူနန္ဘုရင္ခံကုိပင္ တုိင္ႀကားခဲ့ပါတယ္။ ထုိအတြင္း က်ဳိင္းတုံတြင္ ၿဖစ္ပြားေသာ ရန္ပြဲတစ္ခုတြင္ တရုတ္တစ္ဦးလည္း ေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ ယင္းကိစၥကုိ မုိင္းဆည္ အႀကီးအကဲထံ တုိင္ႀကားခဲ့ရာ မန္ခ်ဴးေခါင္းေဆာင္တုိ႔ မေက်နပ္ႀက။

ပထမစစ္
ထုိမေက်နပ္မႈကုိ အေႀကာင္းၿပကာ၁၇၆၅ ခုႏွစ္တြင္ ပထမစစ္အၿဖစ္ က်ဳိင္းတုံသုိ႔ က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္လာပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြကေတာ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ရည္တာေလာ၊ ဗုိလ္မွဴးဟုိခ်န္ေခ်ာင္ ႏွင့္ မင္ေဟာင္ တုိ႔ၿဖစ္ပါတယ္။ အင္အားကေတာ့ ေၿခလွ်င္ ၅၀၀၀၀ ၊ ၿမင္းသည္ ၁၀၀၀၀ တုိ႔ၿဖစ္ပါတယ္။ ၿမန္မာဘက္မွ က်ဳိင္းတုံစစ္ကဲ ေရႊေတာင္တက္က ခုခံတုိက္ခုိက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာ ၂၇ မွာ ေနၿပည္ေတာ္မွ လက္၀ဲ၀င္းမွဴးေနမ်ဳိးစည္သူဦးစီးတဲ့တပ္မ်ား က်ဳိင္းတုံကုိခ်ီတက္တုိက္ခုိက္ရာ မန္ခ်ဴး ဗုိလ္ခ်ဳပ္ရည္တာေလာရဲ က်ဆုံးၿပီးေနာက္ ဆုတ္ခြာသြားႀကပါတယ္။ ယူနန္လုရင္ခံ လ်ဴသည္ စစ္ပဲြ၏ ရႈံးနိမ့္မႈေၾကာင့္ မိမိကုိယ္ကုိ အဆုံးစီရင္ခဲ့ရပါတယ္။

ဒုတိယစစ္
၁၇၆၆ မွာ ပထမအႀကီရႈံးသြားခဲ့တဲ့ မန္ခ်ဴးတုိ႔ဟာ ဒုတိယအႀကိမ္က်ဴးေက်ာ္ၿပန္ပါတယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ နာမည္ေက်ာ္ စစ္သူႀကီးလီရွီရွင္း ကို ဦးေဆာင္ေစခဲ့ၿပီး ဗန္းေမာ္ေစ်းၿမဳိ႕ကုိ ၀င္သိမ္းခဲ့တာပါ။ အင္အား ၂၅၀၀၀၀ နဲ႔ပါ။ ၿမန္မာတုိ႔ဟာ ဗန္းေမာ္ကုိလက္လႊတ္ခဲ့ၿပီး ေကာင္းတုံခံတပ္မွ ခုခံကာကြယ္ပါတယ္။ ၿမန္မာဘက္မွ ဗုိလ္မွဴးမဟာစည္သူက ကုန္းေႀကာင္း ၊ ဗုိလ္မွဴးေနမ်ဳိးစည္သူက ဧရာ၀တီေႀကာင္းခ်ီတက္ကာ ညွပ္တုိက္သလုိ ဗလမင္းထင္ ဦးစီးေသာ ေကာင္းတုံခံတပ္ကလည္း ရြပ္ရြပ္ခြ်ံခြ်ံခုခံမႈေႀကာင့္ တရုတ္မ်ားအခက္ေတြ႔ကာ အက်အဆုံးမ်ားသြားၿပီး ဆုတ္ခြာသြားခဲ့ၿပန္ပါတယ္။ ထုိပြဲႏွင့္ အတူ ဗလမင္းထင္လည္း နာမည္ေက်ာ္ခဲ့ပါတယ္။  ရႈံးနိမ့္မႈေႀကာင့္ မန္ခ်ဴဧကရာဇ္က ယူနန္ဘုရင္ခံ ယန္ယင္ခ်ဴ၊ စစ္ေသနာပတိလီရွီရွင္း ႏွင့္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မ်ားကုိ ေသဒဏ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

 တတိယစစ္
၁၇၆၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၂၂ ရက္ေန႔မွာေတာ့ အာရွအလယ္ပုိင္း စစ္ပြဲမ်ား၌ ေအာင္ပြဲရခဲ့သူ မန္ခ်ဴးဧကရာဇ္သမက္ စစ္သူႀကီး မင္ယြီကုိယ္တုိင္ သိႏၷီသုိ႔ ခ်ီလာၿပန္ပါတယ္။ အင္အားက ၃၀၀၀၀၀ ရွိပါတယ္။ သိႏၷီကုိ သိမ္းပုိက္အၿပီး သီေပါမွတစ္ဆင့္ မႏၱေလးေၿမာက္ဘက္ ၁၀ မုိင္အကြာက ဘုတ္ရြာ နဲ႔ သက္ကယ္ၿပင္ ရြာေတြအထိ ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၿမန္မာတုိ႔ဘက္မွ စစ္သူႀကီး မဟာစည္သူက ဆီးႀကဳိတုိက္ခုိက္ၿပီး စစ္သူႀကီးမဟာသီဟသူရ ေခါင္းေဆာင္ေသာတပ္မ်ားက ေဘာ္ႀကဳိေႀကာင္းမွ မန္ခ်ဴးတုိ႔၏ရိကၡာတပ္မ်ားကုိ ၿဖတ္ေတာက္ပစ္လုိက္သည္။ ထုိ႔ေနာက္ မဟာသီဟသူရႏွင့္ လက္၀ဲ၀န္းမွဴး ေနမ်ဳိးစည္သူတုိ႔က သီေပါစစ္ေႀကာင္းကုိ ေခ်မႈန္းရာ တရုတ္တပ္ပ်က္သြားခဲ့ၿပန္သည္။ ဒီတစ္ႀကိမ္တြင္လည္း ေကာင္းတုံကုိ တုိက္ခုိက္ခဲ့ေသးရာ ဗလမင္းထင္၏ အကြပ္အကဲေကာင္းၿခင္းေႀကာင့္ တရုတ္တုိ႔မရခဲ့။ တတိယအႀကိမ္စစ္ပြဲတြင္ စစ္သူႀကီးမင္ယီြသာမက္ ကုိယ္ရံတပ္မွဴး ခ်ာလဖန္ ႏွင့္ ကြမ္ယင္ေပါင္ တုိ႔ပါ က်ဆုံးခဲ့ပါတယ္။

စတုတၳစစ္
မန္ခ်ဴးဧကရာဇ္ခ်င္းလုံသည္ စစ္သူႀကီးမင္ယြီက်ဆုံးမႈေႀကာင့္ အင္း၀ကုိ သိမ္းပုိက္ရန္ ၀ါရင့္စစ္သူႀကီးဖူဟန္ အား ဦးေဆာင္ေစကာ လက္ေထာက္စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္မ်ားၿဖစ္ႀကေသာ အကြီ ႏွင့္ အလီကြန္ ယူနန္ဘုရင္ခံခ်ဳပ္ မင္ေတး တုိ႔ကုိ ဦးေဆာင္ တုိက္ခုိက္ေစပါတယ္။ အင္အား ၅ သိန္း ၅ ေသာင္း ရွိပါတယ္။ ဗန္းေမာ္ကုိ ဦးစြာ သိမ္းပိုက္လုိက္ၿပီး ေရႊေညာင္ပင္တြင္ ခံတပ္ႀကီးေဆာက္လုိက္ပါတယ္။ ေကာင္းတုံခံတပ္ကုိ ႀကည္းေႀကာင္း ေရေႀကာင္း ညွပ္၍ မီးကုန္ယမ္းကုန္တုိက္ေသာ္လည္း မရ၊ ဗလမင္းထင္ဦးစီးေသာ ၿမန္မာစစ္သည္ေတာ္မ်ားက ခံတပ္တြင္းမွသာမက အၿပင္ထြက္၍ ေပ်ာက္ႀကားစနစ္ၿဖင့္တုိက္ရာ မန္ခ်ဴးတပ္မႀကီး အထိနာခဲ့သည့္အၿပင္ စစ္လည္းပမ္းသြားခဲ့ပါတယ္။ ထုိအခ်ိန္မွာပင္ အင္း၀ေနၿပည္ေတာ္မွ စစ္သူႀကီး မဟာသီဟသူရ၊ ေနမ်ဳိးစည္သူ ေခါင္းေဆာင္ေသာတပ္မ်ား ေရာက္ရွိလာတဲ့အခါမွာေတာ့ ေရႊေညာင္ပင္ခံတပ္ကုိ ၿပန္လည္သိမ္းပုိက္လုိက္ႏုိင္ၿပီး မန္ခ်ဴးတပ္တုိ႔ကုိ ၀န္းရံပိတ္ဆုိ႔လုိက္ပါတယ္။ အၿပီးေခ်မႈန္းလုိက္လွ်င္ရေသာ္လည္း စစ္ေႀကာင့္ဒုကၡေရာက္ခဲ့ႀကေသာ ႏွစ္ဖက္ၿပည္သူမ်ားကုိစာနာတာေႀကာင့္ စစ္သူႀကီးမဟာသီဟသူရဟာ မန္ခ်ဴးစစ္သူႀကီး ဖူဟန္ထံစာ တစ္ေစာင္ပုိ႔လုိက္ပါတယ္။ ထိုစာတြင္
"အေဆြေတာ္စစ္သူႀကီး ငါ သင္တုိ႔ကုိ၀ုိင္းထားသည္။ ယခုအေနတြင္ ငါတုိ႔ႏုိင္သည္။ သုိ႔ေသာ္တစ္ဘက္ႏွင့္ တစ္ဘက္ ထပ္ခါထပ္ခါ မၿပီး ဆုံးႏုိင္တာေႀကာင့္ ၿပည္သူမ်ားဒုကၡေရာက္ႀကရသည္။ ႏွစ္ဘက္ၿပည္သူအက်ဳိးရည္ကာ စစ္ေၿပၿငိမ္းရေအာင္" ဟု ပါရွိသည္။

သုိ႔ၿဖင့္ ၁၇၆၉ ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္
၁။ တရုတ္ၿပည္အတြင္းခုိလႈံေနသည့္ ၿမန္မာမင္းအား ပုန္စားသူမ်ား လက္နက္စြန္႔ရန္
၂။ တရုတ္တုိ႔အေနႏွင့္ ၿမန္မာအခ်ဳပ္အၿခာပုိင္နက္ကုိ ေလးစားရန္
၃။ ႏွစ္ဘက္စစ္သုံ႔ပန္းမ်ား ၿပန္လႊတ္ရန္
၄။ ႏွစ္ဘက္မင္းမ်ား မဟာမိတ္အၿဖစ္ ခ်စ္ႀကည္စြာအၿပန္အလွန္ဆက္ဆံရန္
စသည့္ စည္းကမ္းခ်က္ ၄ ခ်က္ပါေသာ ေကာင္းတုံစာခ်ဳပ္ကုိခ်ဳပ္ကာ စစ္ေၿပၿငိမ္းခဲ့ႀကပါတယ္။

( ထိုသတင္းကိုၾကားလွ်င္ ဆင္ျဖဴရွင္မင္း အမ်က္ေတာ္ရွကာ ရရွိခဲ့ေသာ လက္ေဆာင္ ပဏၰာတို႕ကို ဗိုလ္မွဴး တပ္မွဴးတို႕၏ ဇနီးမ်ားအား ရြက္ေစလ်က္ သံုးရက္တိုင္တိုင္ ေနလွန္းသည္ဟု ဆိုေလ သည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္လည္း ျမန္မာ စစ္သည္ေတာ္တို႕သည္ ေနျပည္ေတာ္သို႕ မျပန္ၾကဘဲ မဏိပူရ ကသည္းျပည္တြင္ ပုန္ကန္ျခားနားသည္ကို သြားေရာက္နိွမ္နင္း၍ လက္ေဆာင္ပဏၰာမ်ား ေဆာင္က်ဥ္းျပီးမွ ျပန္ခဲ့ေလသည္)

ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ရုပ္ပုံလႊာ-တင္ႏုိင္တုိး
ႏွစ္(၅၀) ေက်ာ္ ကိုယ္ေတြ႔မ်ား - ဗုိလ္ထြန္းႀကည္(မုံရြာ)
တရုတ္ေတြေဖ်ာက္ထားတဲ့ရာဇ၀င္ - ႀကယ္နီ

SKK
#AyeSay
www.ayesay.com.mm